“Wat betekent ‘vrede’ en ‘verzoening’ vandaag de dag, in Nederland?” Dat vroegen we ons bij Micha Nederland en Missie Nederland af. In een korte serie hopen we je mee te nemen in persoonlijke verhalen van mensen die hier praktisch mee bezig zijn in de kerk. Ons doel? Om jou te inspireren en aan te moedigen om dit te zoeken in je eigen omgeving.

Deze week het tweede deel van deze reeks. We maken kennis met Thirza Kunnen. Thirza belandde voor haar master in Zuid-Afrika, waar ze met een groep vrouwen ontmoette. In dit verdeelde land bad deze groep al 25 jaar voor eenheid. Wat bracht dit gebed? Bidders kregen behoefte om hele specifieke zonden te belijden en elkaars voeten te wassen. Dit ritueel maakte veel pijn los bij mensen, waardoor er ook nieuwe gesprekken mogelijk werden over herstel. In dit artikel nemen we je mee in wat we hiervan kunnen leren.

We vinden Thirza in Rotterdam, waar ze woont en werkt bij 24/7 Prayer Rotterdam. Hier organiseert ze bijvoorbeeld gebedsbijeenkomsten voor eenheid in de kerk. Daarnaast neemt ze initiatief bij de themagroep Vrede en Verzoening van Missie Nederland.

Nederlandse hulpverlening

Waarom ze zo enthousiast is over verzoening? “Ik ben altijd een bruggenbouwer geweest. Een aantal jaar geleden heb ik een steekincident meegemaakt op mijn stageplek. Dat was heftig. Ik maakte zelf mee hoe geweld verdeeldheid kan brengen in jezelf, en in relatie tot de ander. God gaf daar uiteindelijk verzoening voor, maar ik kon dat pas toelaten toen God recht sprak. Door deze gebeurtenis kon ik niet meer om het belang van verzoening heen. God kan alles herstellen. Ik ben nooit echt opzoek, maar bevind me vaak op breuklijnen  waar verdeeldheid te vinden is. Ik ervaar verzoening als iets waar waar God me blijkbaar in roept of uitnodigt.”

Eerder werkte ze in de hulpverlening met ongedocumenteerden en bij een stichting voor mensen in vreemdelingendetentie. Heftige plekken met veel onrecht. Op deze plek ontstond een verlangen om dieper in te gaan op verzoening en herstel. “Ik hield van dit werk, en tegelijkertijd worstelde ik met de hardheid. Als je opkomt voor recht, is het gevaar dat je zo opgaat in één kant en daarmee de menselijkheid van de andere kant vergeet. God wees mij in die tijd veel op ‘je vijanden liefhebben en je hart zacht houden.’ Ik wilde meer begrijpen over herstel, verzoening en trauma; hoe werkt dat in andere culturen? Ik ging antropologie studeren en voelde me uiteindelijk erg door God geleid om mijn onderzoek over verzoening te laten gaan.

Zuid Afrika: bidden voor éénheid en voetenwassen

Hoe dat gebeurde? Ze hoorde in een podcast de verhalen van een vrouw die met verzoening en gebed bezig was in haar land Zuid-Afrika. Dat moment gebeurde er iets vanbinnen: “Het raakte me zo diep. Ik wilde dit begrijpen en zien hoe dit werkt. Sindsdien had ik sterk het gevoel dat ik deze vrouw mocht opzoeken; dat ik naar deze plek mocht, om te kijken wat God daar doet.”

Thirza reisde naar Mkhondo, Zuid-Afrika en ontmoette de vrouw van de podcast. Deze vrouw introduceerde haar tot de vrouwengroepen die baden voor eenheid. Dit waren gemixte groepen, vrouwen van kleur en witte vrouwen. Deze vrouwen zochten elkaar op, baden voor eenheid in hun land, en werden uiteindelijk massaal bewogen tot elkaars voeten te wassen en de zonden te belijden.

Dit waren niet altijd hun eigen zonden, maar vaak die van hun land, familie of groepering, geïnspireerd op Daniel 9, waar Daniel namens zijn volk zonden belijdt aan God. “Ik zag hoe krachtig het was dat er iemand deze woorden uitsprak, en dat dit belichaamd werd door het voetenwassen. Door het specifieke benoemen van zonden, zag je dat er veel pijn loskwam bij mensen.

Pijn toelaten – échte verandering

Sommigen braken helemaal. Mensen konden hun pijn toelaten, en deze werd ontvangen door mensen die tegelijkertijd zonden belijden. Dit is een best unieke combinatie. Hierdoor konden mensen oprecht vergeven.” Ook mensen die eerder aangaven helemaal klaar te zijn met vergeving deden mee in dit gebedsritueel. “Ik zag écht verandering nadat mensen mee hadden gedaan aan het voeten wassen en het zonden belijden.

Iemand vertelde me: “Ik kon echt vergeven, en erkennen dat ik zelf óók moest vergeven.” Ik zag gewoon dat mensen zo vrij werden en veranderden! Ze noemden elkaar zussen en vormden gemeenschao samen!

Het raakte me diep en maakte me nieuwsgierig. Dit zijn zulke Bijbelse principes. Wat voor herstel kan Jezus brengen als we die principes gaan belichamen? Tegelijkertijd zag ik een land met diepe ongelijkheid en veel onrecht. Het was een paradox met aan de éne kant heel veel hoop, en aan de ander kant een context waar nog zoveel nodig is.”

Nederland – wat nu?

Thirza reisde zo drie maanden rond met dit vrouwengezelschap en schreef haar onderzoek over verzoening. Terug in Nederland ontstonden er vragen: Hoe zou zich dit vertalen naar de Nederlandse context? “Die vraag hield me bezig. Het is hier zo’n andere context. In Zuid-Afrika ligt verdeeldheid erg aan de oppervlakte. Hier in Nederland ervaar ik veel verdeeldheid, maar die wordt pas zichtbaar als er druk op de ketel komt. Wat betekent verzoening als je soms niet eens weet waar de ander staat? En wat hebben we als Nederland nog te recht te zetten als het gaat om onze geschiedenis?’’

Hoe zouden we deze verzoening kunnen oefenen? “Als we het specifiek hebben over de kerk, denk ik dat het in eerste instantie gaat over de ander écht zien, inclusief frustratie en pijn. Waar zit iemands pijn? Wil ik dat écht horen? Is er openheid voor elkaars pijn en durven we met elkaar mee te huilen? Dat vond ik zo krachtig in Zuid-Afrika; er was tijd, er was mogelijkheid om de pijn toe te laten. Dat vraagt in Nederland heel iets anders. We leven in een maatschappij waar we niet fysiek gescheiden zijn, maar: Weten we waar iemands pijn zit? Als maatschappij hebben we veel verdeeldheid in ons. Ik bid dat in deze tijden de kerk verzoening gaat faciliteren en niet meegaat in deze verdeeldheid.”

Eenheid na berouw

Als je kijkt naar de geschiedenis zien we dat Gods Geest waait waar er ruimte is voor berouw en verzoening. Kijk naar Handelingen, waar Gods Geest eenheid gaf door allerlei talen. Het gebeurde in Azuza Street, waar in segregatie door kleur wegviel door de eenheid van de Geest. Het gebeurde in Herrnhut, toen een Oost-Duits dorp struggelde met verdeeldheid, maar ze God zochten met het Avondmaal vierde. Op al deze plekken ervaarden deze mensen een sterke uitstorting van de Heilige Geest. Ik geloof dat de Heilige Geest graag komt op plekken waar onze relaties sterk genoeg, zodat we Zijn aanwezigheid kunnen dragen. Dat moedigt toch aan?” 

Jezus bidt niets voor niets dat we één moesten zijn, opdat mensen Jezus zullen herkennen als Zoon van God (John 17:21). Het is belangrijk dat we als Kerk deze opdracht serieus nemen. Er is zo’n honger van mensen buiten de kerk. Ik hoop dat dit echt een prioriteit wordt in de kerk. Als er eerst pijn naar boven moet komen: laten we daar plek voor maken. Herstel heeft ruimte nodig.

Raakt dit een snaar? Pak een kopje koffie en bid met Thirza’s woorden mee:

U die ons doorgrond en kent,

U die zachtmoedig en nederig de laatste plaats nam,

Help ons om Uw liefde aan te nemen.

U stapte in onze pijn Jezus,

overbrugde de kloof,

Uw gezicht op de grond, onze voeten wassend,

terwijl U het stof van ons gebroken leven inademde,

zodat wij Uw adem kunnen ademen.

Help ons om anderen te dienen zoals U ons dient,

om ons hart zacht te houden,

zodat we de ander zien zoals U hen ziet, Jezus,

en geraakt kunnen worden door wat hen gebroken heeft.

Leer ons hoe we in andermans pijn kunnen stappen,

hoe we kloven kunnen overbruggen, waarheid kunnen spreken en recht kunnen doen,

zodat zichtbaar kan worden wat verstopt is,

en er ruimte kan ontstaan voor herstel en vergeving.

Leer ons om uit te reiken Jezus,

Uw weg te gaan,

zodat er diepe eenheid in Uw lichaam zal zijn,

zodat Uw Geest kan bewegen, en U herkend zal worden.

Dat bidden we in Uw naam Jezus,

Amen

Meer horen over Thirza’s ervaringen in Zuid-Afrika? Luister hier een podcast.  

Enthousiast over voeten wassen? Thirza is bezig met een liturgie voor voetenwassen in de kerk. Laat het ons weten als je hiervan op de hoogte gehouden wilt worden, via [email protected]

Eerdere verhalen over recht en verzoening lezen? Lees hier het verhaal van Bianca Groen Gallant over het slavernijverleden.