De maatschappij verandert snel en in allerlei opzichten. Als we terugdenken aan de dingen waarmee we enkele jaar geleden bezig waren als Micha Nederland, dan is het verschil met nu gevoelsmatig erg groot.

Harmen Niemeijer-Scheffer, directeur Micha Nederland

In 2022 publiceerden we bijvoorbeeld een artikel over de stikstofcrisis. Het schrijfproces was een zeer fijne ervaring, omdat het voortvloeide uit een breed gesprek: van links tot rechts, van brancheorganisaties tot kerken, van boeren tot klimaatactivisten, iedereen praatte mee en we ontdekten: stiekem zijn we het over de meeste dingen eens. Het was hoopvol om te beseffen dat het best is mogelijk is om samen tot concrete oplossingen te komen.

Maatschappelijke ruimte

Het jaar erna stond vooral in het teken van de klimaatdemonstraties. Als Micha Nederland stonden we als eerste christelijke organisatie mee te demonstreren op de A12. Alhoewel dat natuurlijk niet zonder wrijving verliep, ervoeren wij wel degelijk veel maatschappelijke ruimte voor de discussie erover.

Wij zagen het als de rol van Micha Nederland om ons vanuit christelijke waarden tot spannende (gepolariseerde) maatschappelijke vraagstukken te verhouden, zodat we mensen en kerken verder konden helpen in hun eigen proces om zich hiertoe te verhouden. Het was onze missie om diepgang en wijsheid toe te voegen in het gesprek onder christenen, als broodnodig tegengif voor de oppervlakkigheid van de zondebokpolitiek. We hoopten dat christenen zich vanuit de Bijbelse oproep tot gerechtigheid en naastenliefde hier verre van zouden houden.

In ons jaarplan voor 2023 schreven we nog dat we ‘een groeiend collectief bewustzijn, een groeiend gevoel van urgentie en een groeiende bereidheid om in actie te komen’ zagen in Nederland. Nu we naar 2026 kijken zijn we pessimistischer.

Verharding in het publieke debat (2024-2025)

In de afgelopen twee jaar hebben we het publieke debat zien verzanden in een culturele oorlog, waarbij we elkaar, zonder elkaar écht te spreken, in hoekjes drukken als “woke” en “extreemrechts/-links”, met alle gevolgen van dien: minder eenheid en meer haat; minder gesprek en meer (voor)oordelen; minder interesse in de ander en meer bubbels. Kortom, een breed gedeeld verhaal lijkt ver weg, ook onder christenen.

Deze ontwikkeling had een duidelijk startpunt, namelijk 7 oktober 2023: de aanslag van Hamas in Israël, waarna zich een ongekend drama in Gaza voltrok, extreemrechtse retoriek steeds meer het publieke debat domineerde en de klimaatbeweging uit elkaar viel. Sociale media veranderden steeds meer in een vrijplaats voor desinformatie en ophitsing, aangewakkerd door zorgwekkende algoritmes die inspelen op gevoelens als angst en boosheid. De vanzelfsprekendheid waarmee we kunstmatige intelligentie hebben omarmd (en daarmee Big Tech bedrijven veel meer macht hebben gegeven) is op z’n zachtst gezegd schrikbarend.

Zachte krachten delven het onderspit. Wie opkomt voor kwetsbare mensen of de schepping kan op weinig waardering rekenen. We horen over dominees die bedreigd worden als ze zich uitspreken over bijvoorbeeld de zwartepietenkwestie of het welkom heten van vluchtelingen in hun dorp.

Herbezinnen op de Micha-missie: Micha Nederland als verzetsbeweging? (2026)

Dit alles zit ons niet in de koude kleren. Het brengt ook de nodige vragen met zich mee. Onze basishouding en ons uitgangspunt was tot nu toe altijd dat Bijbelse gerechtigheid een wezenlijk onderdeel is van het christelijke geloof. Het zou dan ook vanzelfsprekend moeten zijn dat christenen zich uitspreken tegen onrecht. Maar is dit wel vanzelfsprekend?

Wat betekent dit voor wie we zijn, wat we doen en hoe we ons organiseren? Nu we constateren dat het streven naar gerechtigheid niet de norm zal worden, zijn we als Micha Nederland nu dan een soort ‘verzetsbeweging’? Nu we ons realiseren dat het uitspreken tegen onrecht ook bedreigingen met zich meebrengt, wat is dan leiderschap en wat mag dat kosten? Wie wil er dan nog meedoen en hoe komen we aan moed? Dit zijn geen gemakkelijke vragen, maar ze dienen zich aan en ze voelen reëel. In 2026 proberen we niet direct een antwoord te vinden of formuleren, maar wél een koers uit te zetten.

Terug naar de basis

In 2026 bestaat Micha Nederland 20 jaar en juist daarom willen we teruggaan naar onze basis. We gaan ons opnieuw bezinnen op ons Micha Manifest, samen met jullie, dat bij onze oprichting is opgesteld. Het Micha Manifest gaat erover wat het evangelie te maken heeft met gerechtigheid. Wat vroegen oudtestamentische profeten als Micha van de mensen en op welke manieren is dat nog steeds relevant voor ons, hier en nu?

We gaan onderzoeken hoe we dit het beste kunnen formuleren anno 2026, op zo’n manier dat het ook nu weer breed omarmd zal worden door de breedte van de kerk in Nederland. Want ook al zien we de spanning, we geloven dat de opstaan voor gerechtigheid een essentieel onderdeel is van Jezus volgen. En dat daar nog steeds heel veel christenen zich hard voor willen maken.

We trekken hierin graag met jullie op. Zoals ons motto zegt: laten we samen in beweging komen voor gerechtigheid!