Nederland heeft veel mensen die recht zoeken en recht brengen, die lopen in de voetsporen van Micha. Sommigen zijn denkers, sommigen zijn doeners. Dit keer ontmoet ik Jerke Setz, die zich in het gesprek dat ik met hem heb, steeds meer als een denker ontpopt. Het vertellen over zijn concrete ervaringen in Oekraïne brengt ons gesprek bij de christelijke notie dat alles ons gegeven is. Graag neem ik je hierin mee.

Interview door Henk Vrijhof

We ontmoeten elkaar in de vestiging van lunchrestaurant Brownies en downieS in Assen, de woonplaats van Jerke, waar hij lid van de gemeenteraad is voor de ChristenUnie.

Hij komt net terug van vijf weken Spanje, waarvan hij vier weken aan Spaanse taalstudie heeft besteed.
Hij oogt fris en uitgerust. Hij heeft zijn lange haar af laten knippen. Volgens zijn zeggen was hij toe aan een nieuwe, frisse look. Hij is op zoek naar werk en dan kan zo’n look geen kwaad. Voor de zomer heeft hij zijn bachelor diploma bestuurswetenschappen gehaald.

Hij staat dus voor een nieuwe fase in zijn leven.
Brownies en downieS is een plek waar hij graag komt. Het voelt er warm en prettig voor hem. De sfeer is informeel. Zo komt hij ook eens buiten zijn eigen bubbel. De sociale insteek spreekt hem aan. Hij houdt van alternatieve, leuke concepten. In zijn ogen is Brownies en downieS een geslaagde vorm van sociaal ondernemerschap: sociaal en professioneel.

Oekraïne

Aanleiding voor ons gesprek is een reis die hij eerder deze zomer maakte. Hij heeft toen een bezoek gebracht aan het Oekraïense dorp Novovorontsovka. Dit ligt midden in een oorlogsgebied zo’n 250 kilometer noordelijk van de Krim en 350 oostelijk van Odessa. Dit was een zogenaamde bemoedigingsreis. Met de Asser stichting Sta op voor Oekraïne bracht hij daar twee auto’s die ingezet worden om de dorpskernen rond Novovorontsovka vitaal te houden. Ook hadden ze visnetten meegenomen. Die bieden bescherming tegen aanvallen van drones. Onder de over de straten gehangen netten kan het dagelijkse, openbare leven weer een beetje normaal plaatsvinden. Men kan weer naar de winkel. Er wordt weer markt gehouden.

In februari was Jerke voor het eerst in Oekraïne. Met zijn broers heeft hij toen deelgenomen aan een zogenaamde opbouwreis. Een week lang zijn ze zo’n tien á elf uur per dag bezig geweest om huizen te herstellen.

Dat was niet in een oorlogsgebied. Wel ging af en toe het luchtalarm af. Daar trekt men zich weinig van aan. Men kijkt even op z’n app of er direct gevaar is. Meestal blijkt dat er niets aan de hand is en gaat men gewoon door met waar men mee bezig was. Een keer hoorden ze een flinke dreun. De 19-jarige Oekraïense die leiding gaf aan het bouwteam merkte toen wat laconiek op: “It was just a rocket that they shooted down”.

In het begin verbaasde Jerke zich erover hoe het gewone leven gewoon doorging en men zich weinig van de oorlog aantrok. “Het was een rare gewaarwording, toen we de grens met Polen overgingen, dat alles normaal bleef. Ik besefte dat ik een oorlogsgebied was binnengereden, maar ik merkte er niks van. Dat is zo gebleven tot aan onze bestemming”, merkt Jerke op. “Mensen gedragen zich alsof er geen oorlog is. Maar als je mensen beter leert kennen, merk je toch wel dat er stress is bij mensen”.

Niet over één nacht ijs

Jerke heeft de stap om naar oorlogsgebied Oekraïne te gaan, niet van de ene op de andere dag gezet. Vier jaar geleden, dus vlak na het begin van de inval van Rusland, ging één van zijn broers al meteen helpen in Oekraïne. Jerke verklaarde hem voor gek. Hij vond het veel te gevaarlijk daar. Hij vond het vreemd dat zijn broer zijn eigen veiligheid zo op het spel zette.

Sindsdien heeft Jerke een belangrijke ontwikkeling meegemaakt in zijn denken over veiligheid. Hij merkte dat hij zijn eigen veiligheid, hier in het veilige Nederland, voor lief nam. “Ik ontdekte dat het een illusie is dat we de veiligheid die we hebben, zelf opgebouwd hebben. Zoals zoveel, hebben we veiligheid gekregen”, zegt Jerke. “Het is niet mijn verdienste dat ik in een (relatief) veilig land woon”.

Hij begon te beseffen dat onze veiligheid hier een voorrecht is. En voorrechten scheppen verantwoordelijkheid. “Ons christelijk geloof leert ons dat we offers mogen brengen.” Zo kwam Jerke ertoe om iets van zijn veiligheid in te leveren om mensen die in een veel onveiligere situatie leven, te helpen om een (weer) een beetje normaal leven te leiden.

Impact op zijn eigen leven

Door zijn twee reizen naar Oekraïne heeft Jerke meer begrip gekregen voor de keuzes die Oekraïners maken. Hij kan zich beter inleven in het besluit van mensen om zich niet zomaar weg te laten jagen. Bij hem heeft het de vraag opgeroepen: “Wat doe je als de Russen hier op de stoep staan?”

Het heeft hem veel gedaan en het doet hem nog steeds veel om te zien wat het Russische leger in Oekraïne kapot heeft gemaakt en nog steeds kapot maakt. “De huizen zijn wel in vijf jaar te herstellen. Maar hoeveel tijd kost het voordat men van alle trauma’s is hersteld?”, vraagt Jerke zich af. “Veel van de mannen die terugkeren van het front, scheiden binnen drie maanden. Ze zijn zo veranderd, dat hun huwelijken geen stand meer houden.” Dit alles doet hem verlangen naar Jezus’ wederkomst. “Alleen Hij kan dit herstellen”, verzucht Jerke.

“Een elite in Rusland heeft besloten om dit te doen. En waarom? Het gaat niet om grondstoffen. Het gaat om de droom van een Groot-Rusland. Het is waanzin wat ze in Oekraïne uitrichten! “ Het geeft hem een gevoel van machteloosheid. “Je zou willen dat je dingen zou kunnen doen, die de Oekraïners van deze waanzin verlost. Maar het enige dat je kunt doen is het kleine verschil maken voor mensen. Natuurlijk is het voor die mensen een groot verschil wat je doet, maar het gevoel van machteloosheid blijft.”

De Oekraïense reizen doen Jerke nog bewuster omgaan met veiligheid. Hij maakt bewuster afwegingen. Hij weet dat hij voortaan gemakkelijker ‘spannende’ dingen zal ondernemen.

Boodschap voor de kerk

We sluiten af met de vraag welke boodschap Jerke heeft voor de kerk. Daar hoeft hij geen moment over na te denken. “De kerk moet meer reflecteren op wat ze heeft. Op de talenten, op het bezit.” Jerke vindt dat de kerk zich de vragen moet stellen: “Wat doen we met ons bezit? Zijn we er ons van bewust dat we alles in bruikleen hebben gekregen?”

Hij wil geen kerk die bezit begraaft, op gouden bergen zit en zich beveiligt met camera’s. Met dit laatste statement maakt Jerke het verhaal rond. Ook de kerk dient zich te verhouden tot veiligheid op een relativerende manier, passend bij haar christelijke belijdenis.

Micha Nederland deelt verhalen van Moderne Micha’s in de hoop dat we van elkaar kunnen leren in Nederland. Als netwerk zijn we constant opzoek naar de mensen met een profetische stem, of profetische daden. Tips voor de redactie? Mail ons op [email protected]