De grens een aanbevolen woonplek voor christenen. Deze conclusie trekt Channa voor zichzelf. Waarom? Dit zijn de plekken waar het moeilijk is, maar ook waar je de Levende God van dichtbij kunt zien.
“De afgelopen jaren woonde ik in verschillende gemeenschappen op de grens. Soms bij een letterlijke grens, zoals de Europese buitengrens. Soms bij een sociaal-economische grens, zoals in de wijk Kanaleneiland in Utrecht. Ik ben ervan overtuigd dat wij christenen, onderweg naar een ander land, daar iets essentieels kunnen leren. Het zijn unieke plekken om God aan het werk te zien.
Franse Grens
Wat voor speciaals gebeurt er aan de grens? We beginnen op drie uur reizen vanuit Nederland: Calais. Calais ligt aan de Franse kust en is al eeuwenlang een migratieplek vanwege de korte oversteek naar Engeland. Momenteel wonen er rond de 1000 mensen in ‘de Jungle’: een tentenkamp op de grens. Dit is niet meer zo groot als het was, maar het is er nog steeds. Als je zwanger bent, of ziek, of kwetsbaar, kun je wonen in het Maria Skobtsova Huis: een huis waar ik langere tijd woonde en werkte. Het huis biedt mogelijkheid om tijdelijk te rusten, op doortocht naar het beloofde land: Engeland. Samen delen we dit thuis, waar we samen schoonmaken, koken voor onze vrienden en een gebedsritme doen.
Als je huis op de grens staat, merk je dat je eigen denkframe gaat schudden. Kunnen we spreken over gastvrijheid als onze eigen deur op slot zit? Kunnen we preken over christelijke liefde, wanneer we gestrande reizigers voor de kerkdeur negeren? Dit zijn mijn vragen; en ik blijk niet de enige. De nieuwe priester uit Calais beschreef dat hij opníeuw een bekering kreeg in dit dorp. “Calais laat de noodzaak van een praktiserend geloof zien; dan maakt je politieke mening niet zoveel uit.” Eerst keek hij daar anders tegenaan.
Europese Buitengrens
In Servië kreeg mijn grenzen-tocht een vervolg. Ik deed onderzoek aan de buitengrens van Europa, in het dorp Adesevci. Ik interviewde Afghanen in het Farsi om te horen over hun ervaring. Ze waren blij om in hun taal te kunnen delen. Mensen zaten maanden, soms jaren vast in een vies snelwegmotel, omgebouwd tot AZC. Ze vertelden allemaal hetzelfde verhaal: Afghanistan is niet veilig, de migratie is naar veiligheid. Echter, voor migratie blijkt een enorme afhankelijkheid van smokkelaars. Die groeit door de enorme Europese investeringen in grensbewaking. Hoe kan een normaal persoon langs infra-roodcamera’s, meters prikkeldraad, drones en speurhonden? Wanneer Europa je pakt, kun je rekenen op flink geweld. Dit geweld is bekend als ‘pushbacks’: mensen buiten houden met zwaar geweld, vernedering en het weghalen van legale manieren van migratie. Er zijn getuigenissen waar de politie je kleding en bezit verbrandt, maar ook van honderden mensen die eenzaam sterven in de bossen; er is geen uitweg.
Wat doen deze praktijken met je als gelovige? Ik voel me vaak vervreemd van Nederland en Europa: wat zijn wij voor koninkrijk?
Grenzen binnen Nederland
In mijn eentje kan ik Nederland niet veranderen, noch Europa. Wat kan ik wel? Mijn woonplek maken op de grens. Ik ben niet op de Servisch-Europese grens gaan wonen. Ik woon in Utrecht, dichtbij een kleine buurtkerk op Kanaleneiland. Elke weekdag is deze open, en op zondag is de dienst in allerlei talen. Een prachtige plek met elke dag ontmoetingen met culturen, reizigers en verhalen. Regelmatig ontmoet ik hier Afghanen aan de lunchtafel. “Oh, Adesevci! Ha.” De verhalen volgen. Deze verhalen zijn moeilijk, zwaar en vaak met tranen.
Mijn ontmoetingen in Calais, Servië en Kanaleneiland leren mij over diepe moeilijkheden, maar óók over hoe de Levende God bemoedigt en angst kan wegnemen. In de ogen van mijn Ethiopische zus zie ik een sprank, als ze vertelt over hoe God haar tot zover heeft geleid. Samen met mijn Iraanse zus kunnen we onze gebeden in tranen voorleggen. De zelfopoffering van mijn Afghaanse broer verbaast me; uit liefde voor zijn broertje kwam hij terug naar Calais, terwijl hij jarenlang had gebeden voor Engeland. Gods liefdevolle aanwezigheid krijgt opnieuw gestalte op deze donkere plekken. Het maakt mijn geloof -tot op de dag van vandaag- wakker.
Is dit de eindstand? Nee, ik schaam me nog vaak voor mijn koninkrijk Nederland. Wat weet men van het grensgeweld? Ik wil bidden om vergeving. Ik lig wakker van een politiek die zich christelijk noemt, terwijl ze koste wat het kost aardse koninkrijken verdedigen.
Samen met vrienden probeer ik groter te dromen: Vanaf de grens zoeken naar het Koninkrijk van God. Een plek waar macht, geld en bezit niet de baas zijn; maar waar aandacht is voor degene die aanklopt. De Bijbel belooft ons dat in deze zoektocht, ál het andere gegeven zal worden (Mattheus 6:33) .”