De volgende brief van Bishop Zac Niringiye is onderdeel van ons gespreksmateriaal over Gaza.

Rt. Rev. Dr. David Zac Niringiye
Kampala, Oeganda
Augustus 2025

Terwijl ik dit schrijf, zijn er sinds 7 oktober 2023 meer dan 61.000 Palestijnen omgekomen bij Israëls genocidale aanval op Gaza. Daarnaast zijn ongeveer 150.000 mensen verminkt, en duizenden liggen nog altijd onder het puin. Dit onvoorstelbare geweld volgt op 76 jaar van Israëlische kolonisatie in Palestina, 57 jaar van brute militaire bezetting en 17 jaar van belegering van Gaza. Wat deze situatie zo verontrustend maakt, is niet alleen het ontstellende aantal slachtoffers, maar ook dat veel christenen en kerken wereldwijd dit geweld steunen, rechtvaardigen en zelfs heiligen.

Als volgeling van Jezus van Nazareth, wonend in Oeganda, treur ik diep over de rol die het christendom en zijn instituties – kerken, theologische opleidingen, netwerken en vergaderingen – hebben gespeeld en nog steeds spelen in deze verwoesting. Wat het nog schrijnender maakt: de meerderheid van de kerken wereldwijd blijft zwijgen tegenover deze gruwel.

Dit is geen nieuw verschijnsel. We hoeven slechts terug te denken aan de trans-Atlantische slavenhandel, die plaatsvond tussen de zestiende en negentiende eeuw. Toen werden naar schatting 10 tot 15 miljoen gezonde Afrikanen naar Amerika verscheept als slaven, terwijl nog eens 10 tot 40 procent onderweg omkwam. Dit alles werd gesanctioneerd en ondersteund door het toenmalige dominante christendom. Christelijke leiders en kerken in Nederland moeten niet vergeten dat hun voorgangers aalmoezeniers leverden op de Nederlandse schepen, die verantwoordelijk waren voor ongeveer 75 procent van de zeetransporten in deze schandvlek van de geschiedenis. Ook het verhaal van de apartheid in Zuid-Afrika is bekend: een systeem van rassenscheiding en blanke minderheidsheerschappij dat decennialang werd opgebouwd, gerechtvaardigd en in stand gehouden door een christelijke ideologie.

Tragisch genoeg herhaalt de geschiedenis zich nu voor onze ogen. Veel christenen en kerken in het Westen verschaffen vandaag openlijk theologische rechtvaardiging voor de Israëlische apartheid, kolonisatie en nu genocide. Andere kerken in het Westen roepen op tot vredig klinkende verzoening, maar weigeren de structuren van onderdrukking te erkennen en smeren zo de brute realiteit dicht met mooie woorden, waardoor het onrecht blijft voortbestaan.

Helaas geldt hetzelfde voor het zogenaamde mondiale Zuiden, waar tegenwoordig de meerderheid van de christenen woont. Dat is niet verrassend: de dominante vormen van christendom in het mondiale Zuiden zijn diep geworteld in de theologische en belijdenistradities van hun zendingsherkomst. Daardoor steunen de meeste kerken in het Zuiden kritiekloos de moderne staat Israël, net als hun voorgangers in het Westen.

Ja! De kerk is medeplichtig geworden. En dat moet stoppen.

Kerken in Nederland, net als in het mondiale Noorden en Zuiden, moeten luisteren naar de noodkreet van het gebroken en getraumatiseerde Palestijnse volk, en antwoorden op het goede nieuws van Jezus van Nazareth zoals verwoord in de oproep tot bekering van Palestijnse christenen. We moeten onze posities opnieuw onderzoeken – en van koers veranderen.

Dit is geen heilige oorlog

Wat zich sinds oktober 2023 in Gaza afspeelt, is geen legitieme zelfverdediging; het is een systematische vernietiging van levens. Het internationaal recht noemt het een “aannemelijke genocide.” De VN-Speciaal Rapporteur voor de Mensenrechten stelde onlangs dat “er redelijke gronden zijn om te geloven dat de drempel voor de misdaad van genocide is bereikt.”

Het kan stoppen!

We kunnen leren van het einde van de apartheid in Zuid-Afrika, waar – ondanks de verpletterende medeplichtigheid van de kerk in die tijd – een profetische stem opklonk in het Kairos-document van 1985. Moedige theologen en kerkelijke leiders daagden toen de zogenaamde “staatstheologie” uit, die het onderdrukkende apartheidsregime openlijk theologisch rechtvaardigde, en de “kerktheologie” die met mooie woorden over “vrede” en “verzoening” de systemische onderdrukking toedekte, terwijl zij faalde om de structuren van onrecht te herkennen en te veroordelen.

Ik smeek u om u in solidariteit te voegen bij andere christenen en kerken, en te spreken zoals zij hebben gedaan in verklaringen van INFEMIT, het aartsbisdom van Zuid-Afrika, en in de Gaza Open Letter (een initiatief waaraan ik twaalf maanden geleden deelnam). Zij die Jezus “gezegend” noemde — “de vredestichters” — kunnen niet zwijgen terwijl baby’s verhongeren, kinderen onder het puin vandaan worden gehaald, kerken, moskeeën, scholen en ziekenhuizen worden gebombardeerd, en mensen voor hun eigen huis worden doodgeschoten.

Omwille van hen die lijden in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever, omwille van Christus en Gods koninkrijk van liefde en gerechtigheid, vraag ik u:

• Spreek u uit tegen het geweld, ook wanneer dat politieke offers kost;
• Stel theologieën ter discussie die onderdrukking, apartheid en genocide normaliseren;
• Sta naast het Palestijnse volk dat zijn leven riskeert om in Gaza te blijven;
• Sta naast alle Palestijnen, ongeacht ras of religie, die roepen om vrijheid en gerechtigheid;
• Sta naast Joodse stemmen die eveneens smeken om vrede en gerechtigheid;
• Bid om vrede — en handel in gerechtigheid.

Sommigen zullen zeggen dat deze woorden partijdig zijn. Maar het evangelie is nooit neutraal geweest tegenover onrecht. Het goede nieuws van Jezus is goed nieuws voor de armen, de gevangenen en de vervolgden. Goed nieuws voor wie ontheemd zijn. Voor wie hun kinderen verloren hebben. Voor wie zich moeten verschuilen voor tanks. Voor wie wenen onder gehoord te worden. De weg van Christus is niet die van macht, maar die van het kruis. Niet die van overheersing, maar die van overgave. Niet die van geweld, maar die van rechtvaardige vrede.

Genade, vrede en vreugde in Christus,

Met vriendelijke groet,

David Zac Niringiye (Ph.D.)

Kerkleider, theoloog en auteur en onderdeel van het Micah Global Network
Bisschop in de Kerk van Oeganda (Anglicaanse traditie)