Het is een vast ritueel in het christelijke leven: bidden. We bidden in de kerk, voor het slapen gaan, voor de operatie, voor het moeilijke gesprek, voor het eten – en soms zomaar tussendoor. Als kind was bidden voor ons iets wat moest, of op z’n minst iets ‘wat je nou eenmaal deed’. We waren allebei goed geworden in het binnen twee seconden opzeggen van een kort gebed waarna we snel de gekookte aardappels, sperziebonen en stoofvlees zouden prakken – nog even vier scheppen appelmoes eroverheen – om het vervolgens lekker naar binnen te schuiven.

Dit opiniestuk van Joost Backer en Lotte-Marie Brouwer werd op 2 september 2025 gepubliceerd in het Nederlands Dagblad.

Als jongvolwassenen verschoof onze aandacht naar het werken in de internationale ontwikkelingssamenwerking: dáár, dachten we, konden we echt het verschil maken. Want wat heb je eraan om te bidden, als je ook iets kunt dóen? Na ruim tien jaar hard werken liepen we beiden langzaam leeg. Werken voor rechtvaardigheid zonder dagelijkse bezinning blijkt niet duurzaam.

Recentelijk heeft het bidden daarom weer meer waarde voor ons gekregen. In onze wereld met crisis na crisis – kabinetsval op kabinetsval, extreme verrechtsing, pfas-vervuiling, het gevreesde kantelpunt in de Golfstroom dat dichterbij komt, de verschrikkingen in Gaza – staat of valt een betere wereld met een gezonde geest. Bidden omvat veel waarden die hieraan bij kunnen dragen.

Bidden

Daarmee is bidden dus ook nederigheid erkennen – hoe fragiel we zijn ten aanzien van God, of de natuur. Het is je relatie met die kracht bestendigen, je verbondenheid benoemen. En niet alleen richting een metafysische kracht – ook ten aanzien van de mensen, dieren en natuur om je heen, of ze nu direct bij je in de buurt zijn of ergens ver weg zijn. Zo werken er wereldwijd tien miljoen mensen in niet-westerse landen voor Nederlandse consumptie en kost een onsje rundvlees de Aarde grofweg 1.500 liter water. We zijn dus onlosmakelijk verbonden met elkaar en met de natuur. Wie een dier verzorgt of een moestuin onderhoudt, weet hoe tastbaar die verbondenheid kan zijn.

Bidden is voor ons allereerst dankbaar zijn. In de context van het huidige klimaat tijdperk is het niet vanzelfsprekend dat over twintig jaar onze levensstandaard nog hetzelfde zal zijn. Tijdens het hardlopen kan je daarom danken voor de grutto die voorbijvliegt – en ‘s ochtends vroeg voor de koffie die door een Keniaanse boer is geteeld. Je kan dagelijks mediteren op wat jouw bestaan de aarde kost en danken voor de vele integrale ecosystemen die zorgen dat leven op aarde (nog) mogelijk is.

Bidden is ook het verwoorden van hoop. Niet als lege verwachting of naïef optimisme, maar als een actieve gerichtheid op verandering: een rechtvaardig en betekenisvol leven voor iedereen, in verbondenheid met de aarde. Het brengt je in herinnering, telkens weer, waar je voor staat, waaraan je werkt, wat je weg is. In een tijd van groeiende hopeloosheid, is hoop juist hard nodig – het sluit de ogen niet voor de harde realiteit, maar vervalt ook niet in ‘het helpt toch niet wat ik doe’-apathie.

Alledaags activisme

Met dankbaarheid, nederigheid en hoop, kan ook actie loskomen. Bidden blijft niet hangen in een afzonderlijke mentale verrichting, maar beweegt de buitenwereld in – met aandacht voor onderdrukten, gerechtigheid en ecologie. Bidden kan op die manier helpen om denken, voelen en handelen bij elkaar te brengen. Volgens klimaat filosoof en activist Chris Julien is dit nodig om over te gaan op wat hij ‘alledaags activisme’ noemt. Dit alledaags activisme hoeft volgens Julien niet heroïsch of georganiseerd te zijn, maar komt juist voort uit dagelijkse keuzes op gewone plekken.

Onze huidige tijd vraagt te veel veerkracht om niet te bezinnen. Mocht je zelf daarom het bidden verleerd zijn, probeer het eens in je dagelijks leven en kijk hoe het je blik en handelen verandert. Misschien zorgen die paar minuten per dag ervoor dat je bij de volgende AVG-maaltijd het onsje rundvlees gewoon een keer overslaat.

Joost Backer is expert verduurzaming internationale handel, Lotte-Marie Brouwer is expert toekomstgericht ondernemerschap